'Lối vào' mới trong nút mạch điều trị phì đại tuyến tiền liệt

Nút mạch theo động mạch quay giúp BN tự đi lại ngay sau làm thủ thuật chứ không phải nằm 6-8 tiếng như cách tiếp cận qua động mạch đùi.

 

Trước đây, đường vào được cho là kinh điển của kỹ thuật nút mạch điều trị phì đại tuyến tiền liệt là tiếp cận qua động mạch đùi. Gần đây, các bác sĩ Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) đã có cách tiếp cận từ động mạch quay (động mạch ở cẳng tay), giúp người bệnh có thể tự ngồi dậy đi lại ngay sau làm thủ thuật.

Tiến bộ vượt bậc trong can thiệp mạch máu

Theo TS.BS Lê Thanh Dũng, Phó trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Việt Đức, tuyến tiền liệt (TTL) là tuyến sinh dục nằm giữa bàng quang và trực tràng, ôm quanh niệu đạo sau cổ bàng quang, kích thước bình thường của TTL  nhỏ hơn 20g. Phì đại lành tính TTL khá phổ biến ở nam giới sau tuổi trung niên, bệnh có xu hướng trẻ hóa. Khoảng 8% số người ở độ tuổi 31-40 có tăng sản lành tính TTL, và 80% số người trên 70 tuổi. Giai đoạn đầu bệnh nhân thường không có triệu chứng, giai đoạn muộn hơn sẽ biểu hiện cản trở đường tiết niệu dưới như: bí tiểu, tiểu nhiều về đêm, tiểu buốt, tiểu ngắt quãng không hết, phải rặn, nước tiểu tồn dư sau đi tiểu… ảnh hưởng trầm trọng tới chất lượng cuộc sống. Nếu để lâu hoặc không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng trầm trọng hơn như: sỏi bàng quang, rối loạn chức năng cương dương, viêm bàng quang, ứ nước thận do trào ngược bàng quang niệu quản, suy thận và có thể tử vong…”, TS.BS Lê Thanh Dũng nhấn mạnh.

Hiện nay, phương pháp chữa trị nội khoa là lựa chọn đầu tiên đối với các trường hợp u phì đại TTL mà các triệu chứng ở mức độ trung gian. Điều trị nội khoa có thuốc ức chế rất tốt như các thuốc chẹn Alpha hoặc các thuốc ức chế Alpha-reductase giúp giảm kích thước của TTL làm cho người bệnh đi tiểu dễ dàng, nhưng chỉ được 1 giai đoạn nhất định. Khi điều trị nội khoa không còn hiệu quả thì người bệnh cần phải tiến hành can thiệp. Kinh điển trước đây là phẫu thuật mổ mở và trong những năm gần đây là phẫu thuật nội soi cắt u phì đại TTL qua đường niệu đạo. Mặc dù đã có rất nhiều tiến bộ trong điều trị phẫu thuật nội soi nhưng cũng còn các biến chứng liên quan đến gây mê và phẫu thuật: chảy máu, tiểu không tự chủ, mất khả năng quan hệ tình dục, rối loạn cương dương làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Ca can thiệp nút mạch qua động mạch quay điều trị tuyến tiền liệt của các bác sĩ Bệnh viện Việt Đức.

Để khắc phục những nhược điểm kể trên, một số BV đã áp dụng phương pháp điều trị mới: Can thiệp làm thuyên tắc động mạch TTL - là một kỹ thuật ít xâm lấn, can thiệp tối thiểu. Đây là tiến bộ vượt bậc về can thiệp mạch máu của chuyên ngành chẩn đoán hình ảnh và điện quang can thiệp, đã được áp dụng rộng rãi từ năm 2010 tại nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam từ năm 2015.

Để thực hiện kỹ thuật này, đường đi được cho là kinh điển là các bác sĩ sẽ luồn một ống thông và vi ống thông vào động mạch đùi (trái hoặc phải) đến động mạch nuôi TTL dưới máy chụp mạch số hóa xóa nền và màn hình tăng sáng để bơm hạt gây tắc mạch động mạch TTL. Khi nhánh động mạch cung cấp máu bị tắc, làm cho tuyến này không được nuôi dưỡng và nhỏ dần đi, từ đó giảm dần hoặc không còn các triệu chứng lâm sàng, giúp cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

“Với phương pháp này sẽ hạn chế được các nguy cơ, rủi ro do phẫu thuật mở hoặc phẫu thuật nội soi như: chảy máu, các biến chứng liên quan đến gây mê, rối loạn cương dương, đặc biệt hạn chế tình trạng xuất tinh ngược dòng. Tuy nhiên, phương pháp này còn một số nhược điểm như: BN phải nằm bất động từ 6-8 tiếng sau can thiệp, và có nguy cơ tụ máu vị trí chọc, chảy máu trong tiểu khung”, TS.BS Dũng nhấn mạnh.

Can thiệp qua động mạch quay, giảm nhiều biến chứng

Để bắt nhịp với xu thế phổ biến của thế giới, từ 2016, BV Việt Đức đã cải tiến cách tiếp cận qua động mạch quay trong lĩnh vực điều trị can thiệp nội mạch, giúp cho BN thoải mái sau can thiệp không phải nằm bất động tại chỗ, có thể đi lại ngay sau khi kết thúc thủ thuật giảm được thời gian nằm viện và các hạn chế trong sinh hoạt cá nhân.

“Kỹ thuật can thiệp qua động mạch quay đã được sử dụng rộng rãi trong can thiệp tim mạch. Các kỹ thuật can thiệp nội mạch như nút động mạch điều trị ung thư gan, u xơ tử cung, phì đại TTL, lạc nội mạc tử cung, chấn thương các tạng… đã được khoa Chẩn đoán hình ảnh thực hiện và mục tiêu trong thời gian tới toàn bộ các kỹ thuật có thể tiếp cận từ động mạch quay đều được thực hiện theo phương pháp này”, TS Dũng cho hay.

TS.BS Lê Thanh Dũng, Phó trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, BV Việt Đức.

“Nút mạch tiếp cận theo động mạch quay là kỹ thuật can thiệp xâm lấn tối thiểu điều trị BN phì đại TTL có triệu chứng cản trở đường tiết niệu dưới. Phương pháp này cũng làm giảm thời gian tiến hành thủ thuật cho BN, không mất máu, không cần gây mê, giảm biến chứng. Sau khi kết thúc thủ thuật, BN có thể đi lại mà không cần nằm bất động như các phương pháp tiếp cận qua động mạch đùi và xuất viện sau 24-48h. Đặc biệt, kỹ thuật này sẽ bảo tồn được chức năng sinh hoạt tình dục. Nghiên cứu mới nhất công bố trên tạp chí điện quang can thiệp có uy tín của châu Âu với kết quả điều trị và theo dõi ở 1.000 BN cho kết quả tốt theo thời gian theo dõi lâu dài và áp dụng tốt cho BN có kích thước khối u TTL lớn hơn 100g”, TS.BS Lê Thanh Dũng.

Ông Nguyễn Mạnh Tường, 64 tuổi ở Thường Tín, Hà Nội, cách đây 7 năm từng lo lắng sẽ không qua khỏi khi phát hiện ung thư gan ở trung tâm gan phải, đường kính 5cm. Ông Tường đến BV Việt Đức khám bệnh thì phát hiện thêm khối u phì đại TTL. Tuy nhiên, do sức khỏe, nên chỉ được can thiệp nút mạch điều trị khối u gan trước, sau đó sức khỏe ổn định mới điều trị tiếp TTL. “Nếu như ngày trước bác sĩ Dũng nút mạch điều trị u gan đi từ đường đùi, thì năm ngoái điều trị phì đại TTL, bác sĩ Dũng chọn đường đi từ cánh tay. Sau can thiệp, tôi tự đi lại và được xuất viện vào ngày hôm sau. Đặc biệt, sau 3-4 tháng, khối u TTL từ 69g giảm còn 36g và thấy sức khỏe của mình cải thiện rõ rệt từng ngày. Đến nay, các triệu chứng tiểu đêm, tiểu buốt và các triệu chứng rối loạn tiểu tiện không còn hành hạ tôi nữa”, ông Tường vui mừng nói.

 TS.BS Lê Thanh Dũng cho biết, BN sau khi được chẩn đoán u phì TTL, đã loại trừ các trường hợp ung thư TTL bằng xét nghiệm và sinh thiết, bác sĩ sẽ áp dụng phương pháp nút mạch theo động mạch quay.

Để tiến hành nút mạch TTL, bác sĩ sẽ đặt bộ mở thông mạch máu vào động quay, sau đó luồn các ống thông cỡ 4-5F vào qua động mạch quay, đến động mạch chủ-chậu để chụp động mạch chậu trong 2 bên, đánh giá giải phẫu động mạch TTL. Việc luồn các vi ống thông kích thước nhỏ hơn 1.9-2.6F vào trong lòng ống thông lớn để chọn lọc chính xác vào động mạch TTL từng bên, sau đó bơm các hạt tắc kích thước 100-300µn vào gây tắc mạch chọn lọc các nhánh động mạch. Khi TTL không được cấp máu sẽ hoại tử và teo dần, làm giảm kích thước khối u và giải phóng chèn ép.

 

 

Bình luận

    Chưa có bình luận